प्राचीन भारत भाग क्र. २१ 🔵आग्नेय आशियाशी संबंध अंतिम - भाग :६🔵

🛑 प्राचीन भारत,भाग क्रमांक २१🛑

 🔵आग्नेय आशियाशी संबंध अंतिम  - भाग :६🔵

==================================

🧿 जावा 🧿
( आजच्या इंडोनेशिया चे बेट )

🔘 इतिहासकार आर. सी.मुजुमदार यांच्या मते इसवी सनाच्या दुसऱ्या शतकापासून भारतीय लोकांनी जावा मध्ये वसाहती करण्यास सुरुवात केली.
🔘 पंधराव्या शतकापर्यंत जावा येथे भारतीय संस्कृतीची भरभराट होती.
🔘 रामायणात जावा ( यवद्वीप बेटाचा उल्लेख येतो.
🔘 चीनच्या इतिहासात  चो-पो आणि हो-लो या दोन हिंदू राजांचा उल्लेख आढळतो.
 🔘 चिनी यात्रेकरू फहियान इ.स.४१८ च्या सुमारास जावा येथे गेला होता,तेंव्हा त्याला तिथे हिंदू धर्माचे वर्चस्व आढळले.

♦️राजा पूर्णवर्मन ♦️

🔘 पश्चिम जावा येथील बटानिया प्रांतात उपलब्ध झालेल्या चार संस्कृत शिलालेखावरून पूर्णवर्मन नावाचा राजा सहाव्या शतकात तिथे राज्य करीत असल्याची माहिती मिळते.
🔘 तरुम ही त्याची राजधानी होती.
🔘 राजा पूर्णवर्मन याने जावा येथे गोमती नावाचा कालवा खोदला होता.
🔘 चिनी स्तोत्रानुसार इसवी सनाच्या सहाव्या,सातव्या शतकात जावा येथे लहान मोठी दहा हिंदू राज्ये अस्तित्वात होती.
🔘 होलिंग ( कलिंग ) हे जावा येथील सर्वात महत्त्वाचे राज्य होते.होलिंग येथील रहिवासी भारतातील पूर्व किनाऱ्यावरील कलिंग प्रांतातून आलेले असावेत.

♦️राजा संजय ♦️

🔘 इसवी सनाच्या आठव्या आठव्या शतकाच्या प्रथमार्धात संजय नावाचा बलिष्ठ राजा राज्य करत होता.
🔘 मतराम ही त्याची राजधानी होती.
🔘 राजा संजयने जावा व बाली काबीज करून सुमात्रा व कंबोडिया राज्यांवर स्वाऱ्या केल्या.
🔘 राजा संजय यांच्या मृत्यूनंतर इ. स.७४२ - ५५ दरम्यान शैलेंद्र राजांनी मध्य जावा काबीज केला.
🔘 नवव्या शतकात राजा संजयच्या वंशजांनी आपली पूर्वीची मध्य जावा मधील राजधानी पुन्हा मिळविली.

♦️ राजा धर्मवंश♦️

🔘 संजय वंशातील राजा धर्मवंश याने शैलेंद्र साम्राज्यावर आक्रमण करून त्यांचा पराभव केला.
🔘 यांच्या कारकिर्दीत जावाची सत्ता आणि प्रतिष्ठा कल्पनातीत वाढली.

♦️ राजा अरलंगा ♦️

🔘 इ. स.१०३५ मध्ये राजा अरलंगा याने जावा ,शैलेंद्र यांच्या तावडीतून स्वतंत्र केले.
🔘 राजा अरलंगा याने जावा येथील शेतीत विविध सुधारणा केली.
🔘 इ. स.१०४२ मध्ये वयोवृध्द राजा अरलंगा याने राजत्याग करून चिंतन,वाचन व मनन यात आयुष्य व्यतीत केले.
🔘 इसवी सनाच्या तेराव्या शतकात जावा येथील हिंदू संस्कृतीचा हळूहळू लोप होऊन त्या नंतरच्या काळात जावात तांत्रिक बौद्ध धर्माचा प्रभाव वाढला.
🔘 जावा येथील हिंदू राज्य सोळाव्या शतकापर्यंत अस्तित्वात होते.

 🔴 सांस्कृतिक जावा 🔴

🔘 जावा येथील मंदिरांना चंडी असे म्हणतात.
🔘 इ. स.७५० ते ८५० या काळात बांधल्या गेलेले
' बोरोबुदूर मंदिर ' अद्वितीय कलाकौशल्यामूळे प्राचीन जगातील आश्चर्य मानल्या गेले आहे.या मंदिरातील प्रत्येक मुर्तीकाम शिल्पकाराने टोकाच्या संयमाने केलेले आहे.
🔘 सर जॉन मार्शल सार्थपणे म्हणतात की,
" भारतीय कला फक्त भारतामध्येच समजावून घेणे ,म्हणजे फक्त तिचा अर्धाच भाग समजण्यासारखे आहे..!"

_______________________________________

🧿 बाली 🧿
( आजच्या इंडोनेशिया चे बेट )

🔘आग्नेय आशियातील जूनी भारतीय संस्कृती आजमितीस फक्त बाली बेटावर टिकून आहे.
🔘 चिनी इतिहासानुसार इसवी सनाच्या सहाव्या शतकात कौंडिण्य नावाचे हिंदू राज्य बाली बेटावर राज्य करत होते.
🔘 इत्सिंगच्या लिखाणानुसार बाली बेटावर इसवी सनाच्या सातव्या शतकात बौद्ध धर्माचा प्रसार झाला.
🔘 इसवी सनाच्या चौदाव्या शतकाच्या अखेरीस आग्नेय आशियातील बेटांवर मुस्लिमांचे प्राबल्य वाढू लागले.
🔘 पंधराव्या शतकाच्या अखेरीस धर्मरक्षणार्थ हिंदू राजाने आपल्या लोकांच्या समवेत बाली बेटावर आश्रय घेतला. त्यामुळे बाली बेटावर हिंदू धर्म सुरक्षित राहिला.
🔘 आजही बाली बेटावर विष्णु, शिव ,कृष्ण,गणेश,इंद्र, नंदी या देवतांची उपासना केली जाते.
🔘 भारतीय संस्कृत ग्रंथांची बालीतील स्थानिक भाषेत भाषांतरे झाली आहेत.
🔘 रामायण व महाभारत या ग्रंथांचे वाचन व अध्ययन आजही बालीत होते.
🔘 बाली बेटावर दुर्गा व काली यांच्या मूर्ती व मंदिरे आढळतात.

_________________________________________

🧿 बोर्निओ 🧿

( आजच्या इंडोनेशिया चे बेट )

🔘महाकाम नदीवरील ' मुआराकामन ' या प्राचीन बंदरात मिळालेल्या संस्कृत आलेखावरून पूर्व बोर्निओ  येथे हिंदू वसाहती होत्या.
🔘  बोर्निओ  येथील भारतीय वसाहती इसवी सनाच्या चौथ्या शतकाच्या अखेरीस स्थापन झाल्या.
🔘  बोर्निओ  येथील एका गुहेत हिंदू व बौद्ध देवतांच्या मूर्ती सापडल्या आहेत.
🔘इसवी सनाच्या बाराव्या शतकात  बोर्निओ  हे शैलेंद्र साम्राज्याचा भाग होते.

==================================

वंदे मातरम्..!

🔵 संदर्भ पुस्तक : " प्राचीन भारत - प्रारंभ ते १२०० "
लेखक : डॉ. धनंजय आचार्य.

🔵 संकलन व अनुलेखन: नंदन शोभाबाई विष्णुपंत जाधव पालखेडवाले.

🔵 दिनांक:  ३० एप्रिल २०२०, गुरुवार

🔴 आग्नेय आशियाशी संबंध- समाप्त.

🔴 आणि प्राचीन भारत-
      क्रमशः