दुःखद अश्रू

 

मला प्रवासात भेटलेली माणसं.©️

दुःखद अश्रू..!

==================================

काल दिनांक ८/११/२०२३ रोजी शाळेचा शेवटचा दिवस होता.त्यामुळं काहीसे उशिरा शाळेतून निघणे झाले होते. साधारणतः पाच वाजता आळंद येथून बसमध्ये बसलो होतो.बस निघाली. पन्नाशी असलेल्या वयोगटातील एक जोडपे देखील आळंदहुन बसमध्ये बसले होते.अगदी थोडेसे अंतर गेल्यावर कंडक्टरच्या लक्षात आले की, त्या जोडप्यातील पुरुष खूप दारू पिलेला आहे. कंडक्टरने त्या पुरुषाला खाली उतरण्यासाठी सांगितले. तो पुरुष दारू पिलेला असल्याने त्याच्या अंगात नसलेलं बारा हत्तीचे बळ आलेलं होतं.नाही नाही म्हणत तो पुरुष त्या कंडक्टरलाच उलट उद्धट सारखे बोलायला लागला. त्या दारू पिलेल्या पुरुषाच्या पत्नीच्या डोळ्यात अश्रू वाहू लागले होते.ती माऊली आपल्या दारुड्या नवऱ्याला शांत राहण्यास सांगत होती,पण तो ऐकण्याच्या मनःस्थितीत नव्हता.काही पुरुषाची जातच मुळी आपल्या बायकोवर दादागिरी करणारी हलकट जमात आहे. त्यात अशा व्यसनी पुरुषांचा प्रवर्ग खूप मोठ्या प्रमाणात बघायला मिळतो.

अखेर कंडक्टर साहेबांनी बळजबरी त्या दारुड्या पुरुषाला खाली उतरवून दिले.त्याच्या मागोमाग त्याची सोशिक पत्नी डोळ्यात अश्रू घेऊन उतरली. रस्त्याच्या कडेला दोघेही बसले. तिचा नवरा असल्यामुळे तिला आपल्या नवऱ्याला सोडून जाता येणार नव्हते. नवरा किती पण वाईट वागू द्या, नवऱ्याच्या सोबत निमुटपणे अश्रू ढाळत राहणारी आपली भारतीय स्री..! मग ती भारतातील कोणत्याही जाती धर्माची असू द्या..! ती स्री आपल्या दारुड्या नवऱ्याला हाताला धरून त्याला समजावून सांगत होती. ते समजूतदारपणाचे वाक्य बोलत असताना त्या महिलेच्या डोळ्यातून अश्रू वाहत होते.ते दृश्य पाहून मला खूपच वाईट वाटले.माझ्या भावनेचा कांगोरा गहिवरून गेला होता.मी विचार करू लागलो की, दारुडा नवरा असलेल्या स्रीच्या मनाच्या संवेदना खूपच दुर्दैवी ठरतात. तिला त्या संवेदना हक्काने व्यक्त करता येत नाहीत. अशा महिला आपल्या दुर्दैवी आयुष्याला जबाबदार असणाऱ्या दारुड्या नवऱ्याच्या दुःखाला आपल्या अश्रू द्वारे मोकळी वाट करून देत असतात. तिला अशा राक्षसी वृत्तीच्या नवऱ्याच्या समोर आपल्या कोणत्याही भावना व्यक्त करताच येत नाहीत. 

लग्न झालेली स्री जेवढं आपल्या पती जवळ व्यक्त होत असते, तेवढं ती इतर नात्याजवळ होत नाही.आणि नवराच जर आपल्या भावना समजून घेणारा नसेल तर..

समाजात वावरताना अपमानित वर्तन करून वागणारा असेल तर... 

अशा स्रीया आजही राम गणेश गडकरी लिखित ' एकच प्याला ' नाटकातील सिंधू सारख्या दुःखाच्या हिंदोळ्यावर आपलं आयुष्य जगत असतात.थोर नाट्य लेखक राम गणेश गडकरी यांच्या ':एकच प्याला ' नाटकातील असलेले तळीराम , सुधाकर आजही समाजात वावरताना सभ्यपणाचे आव आणून आपल्या सिंधूला कौटुंबिक आयुष्यात अतिशय दुःख देत असतात. फक्त अशा कित्येक सिंधू आपल्या दुःखाला जाहीर होऊ देत नाही. कारण कुटुंबाची जबाबदारी अन् जाणीव फक्त आणि फक्त त्या त्या कुटुंबातील स्रीलाच जास्त प्रमाणात असते. जबाबदारी माणसाला सोशिक बनवते याचे हे सर्वोत्तम उदाहरण आहे असे मला वाटते. आजही समाजात राम गणेश गडकरी लिखित एकच प्याला नाटकातील सुधाकर, तळीराम दिसतात. जसा राम गणेश गडकरी लिखित एकच प्याला नाटकातील सुधाकर आपल्या तथाकथित प्रतिष्ठेच्या आयुष्याला समाजात दाखवत असताना आपल्या आयुष्यात एकच प्याला जवळ करतो अन् त्यात होरपळ होते सिंधूची..! 

मी साधारणतः प्राथमिक इयत्तेत असेल, तेंव्हा आमच्या पालखेड गावातील महादेवाच्या यात्रेच्या निमित्ताने सादर केलेलं राम गणेश गडकरी लिखित एकच प्याला नाटक बघितलेले आहे. त्यात सुधाकर अन् सिंधूची अजरामर भूमिका निभावली होती अनुक्रमे आदरणीय तुळशीदास मुलमुले पा. आणि आदरणीय अशोकराव पा. वाणी यांनी..!आमच्या गावात संगीतप्रधान नाटकातील माझ्या पिढीने पाहिलेल्या सर्वोत्तम अभिनयाच्या दोन व्यक्तिरेखा याचं दोघांनी सादर केलेल्या आहेत. त्याबद्दल त्यावेळी त्या एकच प्याला नाटकातील अर्थ फारसा समजला नव्हता.मात्र पुढे आयुष्यातील प्रवास करताना त्याच एकच प्याला मधील कित्येक सुधाकर , सिंधू अन् तळीराम भेटत गेले. मग त्या त्यावेळी असे जाणवू लागले की, ' अरे, यांना तर आपण आपल्या बालपणी आपल्याच गावात एकच प्याला नाटकात सुधाकर, सिंधू अन् तळीरामाच्या रुपात बघितलेले आहे.' समाजातील कित्येक सुधाकर एकच प्याला जवळ करून आपल्या आयुष्यातील सिंधूला अपमानित करत जगत असतात. अशावेळी सिंधू निमुटपणे अश्रू ढाळत आपलं दुर्दैवी आयुष्य व्यतीत करत असते.जसे की आज मला आळंद येथे याचा प्रत्यय आला.

ज्यांच्या आयुष्यात भावनाशून्य नातं आलं अशा कित्येक डोळ्यात दुःखद अश्रू अनावर होतात. फक्त काही अश्रू दिसून येतात तर काही अश्रूंना डोळे पिऊन घेतात.

ता.क. - स्री ही भावनेची देवता आहे.

फोटो स्रोत - गुगल.

वंदे मातरम्

लेखक - नंदन शोभाबाई विष्णुपंत जाधव.©️

https://jadhavnandan.blogspot.com/?m=1

(© सदरील लेख कॉपीराइट केलेला असून लेखाचे संपूर्ण हक्क लेखकाकडे आहेत.)

दिनांक - ९/११/२०२३, गुरुवार.