चिंतन ©️
" मुंगी उडाली आकाशी..! "
=============================
माझ्या बालपणी अन् माध्यमिक शाळेतील वयोगटात असताना पालखेड येथे श्री.पारेश्वर महादेवाच्या मंदिरात असणाऱ्या ध्वनिक्षेपकावर नेहमी ' मुंगी उडाली आकाशी ' हे शीर्षक असलेली कथा ऐकायचो.त्या कथेचा मुख्य आधार वारकरी पंथाचे संस्थापक ज्ञानेश्वर माऊली अन् त्यांच्या संपूर्ण आयुष्याभोवती ती कथा गुंफलेली असायची. एकपात्री प्रयोग अन् त्याद्वारे एकच कलाकार ज्ञानेश्वर माऊली अन् त्यांच्या संपूर्ण कुटुंबातील सर्व व्यक्तिरेखांचा आवाज काढून अतिशय सुश्राव्य ,मधुर आवाजात कथा सादर करायचे. एवढं सुश्राव्य एकपात्री कथन माझ्या तरी आयुष्यात अद्याप पर्यंत ऐकण्यात आलेलं नाही.
निवृत्ती ,ज्ञानेश्वर माऊली, सोपान मुक्ताबाई, त्यांचे आई, वडील रुख्मिणी माता , विठ्ठलपंत, इत्यादी सर्वांचे आवाज एकाच व्यक्तीने काढले होते. मुंगी उडाली आकाशी ही कथा सुरू झाली की, आमच्या गल्लीतील बरेच माणसं आपापल्या घराच्या समोरील ओट्यावर सतरंजी अंथरूण निवांत बसून ध्वनिक्षेपकावर सुरू असलेली मुंगी उडाली आकाशी ही कथा मोठ्या श्रद्धेने एकायचे.
पद्माकर गोवईकर यांनी आपल्या सुमधुर आवाजात एकपात्री प्रयोगातून मुंगी उडाली आकाशी चे वाचन केले आहे. पद्माकर गोवईकर या एकाच व्यक्तीने कथेची पार्श्वभूमी, त्या कथेतील विविध पात्रांचे अगदी चपखल आवाजात विविध संवाद खूपच छान प्रकारे सादर केले आहे.एवढं दर्जेदार अन् सुमधुर आवाजातील सादरीकरण एकपात्री प्रयोगात अद्याप पर्यंत तरी कुणीही सादर केलेले नाही असे मला वाटते.
माझ्या बालपणी मुंगी उडाली आकाशी ही कथा सुरू झाली की, मी विशेषतः त्यावेळी गहिवरून जायचो, ज्यावेळी विठ्ठलपंत अन् रुख्मिणी माता देहांत प्रायश्चितची शिक्षा भोगण्यासाठी घराच्या बाहेर पडणार त्यावेळी. विठ्ठलपंत अन् रुख्मिणी माता आपल्या झोपलेल्या लाडक्या लेकरांच्या जवळ येतात.त्यांना आपल्या लेकरांचा निरोप घेतांना अतिशय गहिवरून येते.त्यावेळी, त्या प्रसंगात विठ्ठलपंत आणि रुख्मिणी माता यांनी केलेला संवाद ऐकून आमच्या गल्लीत ओट्यावर बसलेल्या कित्येकांचे डोळे ओले व्हायचे. मुंगी उडाली आकाशी चे कथन आमच्या पालखेड येथील गल्लीतील दररोज ऐकण्यात प्रामुख्याने माझी स्व. आजी, स्व.आई, आमचे शेजारी स्व. मुलमूले मामी ( या माझ्या आजीच्या वयाच्या होत्या,पण कौटुंबिक स्नेहामूळे आम्ही सर्वजण त्यांना ' मामी ' या मायाळू नावाने उल्लेखित करायचो.), जैन, गायकवाड कुटुंबात काही वयोवृद्ध माणसं इत्यादी मुंगी उडाली आकाशी चे कथन मोठ्या श्रद्धेने ऐकायचे.
माझ्या बालपणी पालखेड येथे मुंगी उडाली आकाशी चे कथन ऐकलं अन् आयुष्यात संवेदनशीलता कायमची रुजल्या गेली. याचं निमित्त संत ज्ञानेश्वर माऊली यांचं भावूकतेने ओतप्रोत भरलेले आयुष्य अन् त्याला ज्या निस्सीम श्रद्धेने पद्माकर गोवईकर यांनी मुंगी उडाली आकाशी च्या माध्यमातून सादर केले हे निमित्त ठरले..!
आज मुंगी उडाली आकाशी या श्रद्धेय कथन कथेची आठवण यायचं कारण म्हणजे ,आज ज्ञानेश्वर माऊली यांचे ज्येष्ठ बंधू संत निवृत्तीनाथ यांची पुण्यतिथी आहे.त्यानिमित्त संत निवृत्तीनाथ महाराज यांना श्रध्येय विनम्र अभिवादन..!🙏🏻
ता.क. - पद्माकर गोवईकर यांनी आपल्या सुमधुर आवाजात एकपात्री प्रयोगातून ज्या मुंगी उडाली आकाशी चे वाचन केले आहे, तिची व्हिडिओ लिंक -
https://youtu.be/VFiVSltZ6ww
जय हरी माऊली..!
वंदे मातरम्..!
नंदन शोभाबाई विष्णुपंत जाधव.©️
https://jadhavnandan.blogspot.com/?m=1
(© सदरील लेख कॉपीराइट केलेला असून लेखाचे संपूर्ण हक्क लेखकाकडे आहेत.)
दिनांक -२५/६/२०२२, शनिवार.
